Phần trước đã nói qua rằng phổi-“cao ốc trao đổi khí nửa hình chóp”- có khoảng hơn 7 trăm triệu túi phổi (phế nang). Nếu đem tất cả các túi phổi trải phẳng ra, diện tích của chúng có thể tới 70-100 m2, trong đó 80% phát huy tác dụng trong quá trình hô hấp. Tổng diện tích của các túi phổi lớn hơn tổng diện tích toàn thân thể bốn năm mươi lần, với diện tích lớn như vậy rất có lợi cho việc trao đổi khí của cơ thể. Thành của túi phổi rất mỏng, chỉ có một lớp tế bào, bên ngoài được bao bọc bởi rất nhiều mao mạch. Bức tường mỏng manh mao mạch cũng do một lớp tế bào cấu thành. Thành túi phổi và thành mao mạch dán chặt vào nhau hợp lại thành 2 lớp tế bào, thể khí xuyên qua rất dễ dàng.
Trao đổi khí thực chất là trao đổi khí giữa túi phổi và mao mạch. Kiểu trao đổi này xét đến cùng thì tiến hành bằng cách nào nhỉ?. Người ta thường nói rằng: “Người hướng lên chỗ cao mà bước, nước theo chỗ thấp mà chảy”. Khí O2 và khí CO2 trong phổi có lúc ra có lúc vào cũng giống như quy luật nước chảy vậy. Nước thì từ chỗ cao chảy xuống chỗ thấp, thể khí thì từ chỗ áp lực cao hướng lan rộng xuống chỗ áp lực thấp. Cũng giống như chúng ta mở lọ nước hoa trong phòng hương thơm nhanh chóng lan rộng tới khắp nơi trong phòng. Căn cứ theo trắc định của khoa học gia, áp lực khí CO2 trong túi phổi của người bình thường cao hơn áp lực khí CO2 trong máu 1,5 lần. Vì thế, khí CO2 có thể từ túi phổi lan rộng tới các mao mạch sát xung quanh. áp lực khí CO2 trong túi phổi không cao bằng áp lực khí CO2 trong máu, cho nên khí O2 có thể từ các mao mạch xung quanh túi phổi khuếch tán tới các túi phổi. Xét theo túi phổi mà nói, sự trao đổi của thể khí chính là O2 không ngừng đi ra, CO2 không ngừng đi vào. Khí O2 và hồng cầu trong máu cùng chảy đến tim và khắp cơ thể, khí CO2 đi vào thông qua thở mà bài tiết ra khỏi cơ thể. |